ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ

Τὰ Ἑλληνικὰ χειρόγραφα ἀποτελοῦν σαφῶς τὴν πλειοψηφία τῶν χειρογράφων τῆς Σιναϊτικῆς Βιβλιοθήκης. Μεταξὺ αὐτῶν διακρίνεται τὸ πολυτιμότερο στὸν κόσμο χειρόγραφο, ὁ περίφημος «Σιναϊτικὸς Κῶδιξ» τοῦ 4ου αἰῶνος, καθὼς καὶ τὰ ἑκατὸν περίπου χειρόγρα­φα γραμμένα στὴν μεγαλογράμματη γραφὴ (8ος-11ος αἰ.). Τὸ ἀρχαιότερο ἑλληνικὸ Εὐαγγέλιο τῆς Βιβλιοθήκης εἶναι δῶρο τοῦ Αὐτοκράτορος Θεοδοσίου τοῦ Γ΄, χρονολογούμενο στὰ 717 μ.Χ. Τὴν συλλογὴ τῶν ἑλληνικῶν χειρογράφων δια­κρίνει τέτοια ποικιλία γραφῶν, ὥστε εἶναι δυνατὸν μόνον μὲ τὰ σιναϊτικὰ χειρόγραφα νὰ παρακολουθή­σουμε τὴν διαδρομὴ καὶ ἐξέλιξη τῆς ἑλληνικῆς γραφῆς ἀπὸ τὸν 4ο αἰ. μέχρι τῆς ἐφευρέσεως τῆς τυπογραφίας καὶ ἀργότερα. Παράλληλα, σημα­ντικὸς ἀριθμὸς χειρογράφων διακρίνεται γιὰ τὴν πλούσια εἰκονογράφηση.

Τὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ χειρόγρα­φα εἶναι χριστιανικοῦ, ἐκκλησιαστικοῦ πε­ριεχομένου. Φυλάσσονται χειρόγραφα τῆς Ἁγίας Γραφῆς σὲ ποικίλες μορφές, χειρόγρα­φα Θείων Λειτουργιῶν καὶ Ἀκολουθιῶν, με­ταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ τὰ περίφημα Κο­ντακάρια τοῦ Σινᾶ. Ὑπάρχουν χειρόγραφα μὲ ἔργα Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἄλλων Βυζαντινῶν συγγραφέων καὶ ἐλάχιστα πα­λαιὰ (πρὸ τοῦ 13ου καὶ 14ου αἰ.) ἀρχαίων ἑλλήνων συγγραφέων.

Τὰ παλαιότερα γνωστὰ χριστιανικοῦ περι­εχομένου Ἀραβικὰ χειρόγραφα χρονολο­γοῦνται στὰ 859 καὶ 867, ἐνῷ τὸ μεγαλύτερο μέρος τῆς συλλογῆς χρονολογεῖται μεταξὺ 9ου καὶ 13ου αἰ.

Μεταξὺ τῶν Συριακῶν χειρογράφων πρέπει νὰ ἐξαρθῇ ὁ περίφημος παλίμψηστος «Κῶδιξ Σιναϊτικὸς Σῦρος» τοῦ 4ου αἰῶνος, μὲ δευτέρα γραφὴ τοῦ 7ου καὶ 8ου αἰῶνος, στὸν ὁποῖο σώζεται τὸ κείμενο τῆς ἀρχαιοτέρας Συριακῆς μεταφράσεως τῶν Εὐαγγελίων. Μεταξὺ ἄλλων διακρίνονται ἐπίσης ἡ μονα­δικὴ συριακὴ μετάφραση τῆς Ἀπολογίας τοῦ Ἀριστείδου καὶ ἡ μετάφραση τῶν ἔργων τοῦ ἁγίου Διονυσίου Ἀρεοπαγίτου, τοῦ 6ου αἰῶνος.

Σημαντικὴ εἶναι ἡ συλλογὴ τῶν Γεωργιανῶν χειρογράφων, τῶν ὁποίων τὰ κείμενα ἀνά­γονται στὴν πρώτη περίοδο τῆς Γεωργιανῆς Γραμματείας (9ος αἰών).

Μεγάλης ἀξίας τυγχάνει ἡ συλλογὴ τῶν 80 Σλαβικῶν χειρογράφων. Διασώζουν μέρος ἀπὸ τὴν πρώιμη Σλαβικὴ Γραμματεία τοῦ 10ου-11ου αἰ. καὶ φθάνουν ἕως τὴν ὑστεροβυζα­ντινὴ περίοδο. Ἀρκετὰ ἔχουν γραφεῖ στὴν «γκλαγκολιτικὴ» γραφή, ποὺ ἐπενόησαν οἱ ἀδελφοὶ Κύριλλος καὶ Μεθόδιος γιὰ νὰ ἀπο­δώσουν στὴν σλαβικὴ γλῶσσα τὰ ἱερὰ κείμε­να.

Ἡ Βιβλιοθήκη τοῦ Σινᾶ συγκαταλέγεται μεταξὺ τῶν φη­μισμένων βιβλιοθηκῶν ποὺ διαθέτουν συλ­λογὲς παπύρων. Πρόκειται γιὰ 125 τμήματα καὶ 22 σπαράγματα, ἀρκετὰ ἐκ τῶν ὁποίων ἀνάγο­νται στὸν 6ο αἰῶνα καὶ παραδίδουν σημαντικὰ κείμενα.

Φαίνεται ὅτι ἀπὸ τὸν 11ο αἰ. τουλάχιστον, ἂν ὄχι καὶ παλαιότερα, ὑπῆρχε στὴν Μονὴ καλλιγραφεῖο χειρογράφων. Στὰ χειρόγραφά της μαρτυροῦνται ἐπίσης ὀνόματα διασήμων γραφέων ποὺ ἔγραψαν ὄχι μόνο στὸ Σινᾶ ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλες περι­οχές, ὅπως Νότιο Ἰταλία, Σικελία, Βηθλεέμ, Ἱεροσόλυμα, Δαμασκό, Τραπεζοῦντα κ.ἀ.